Terpenen
De groep van de terpenen is de grootste groep plantenstoffen, er zijn inmiddels 36.000 verschillende structuren bekend. Ondanks de grote verschillen in hun structuur, zijn alle terpenen afkomstig van het molecuul isopentenyl difosfaat (IPP), dat uit vijf koolstof atomen bestaat.
Terpenen worden ingedeeld aan de hand van het aantal koolstofatomen als: hemiterpenen (vijf koolstofatomen, C5), monoterpenen (C10), sesquiterpenen (C15), diterpenen (C20), triterpenen (C30), tetraterpenen (C40) en polyterpenen (groter dan C40).
Rubber is een voorbeeld van een polyterpeen (groter dan C40). Carotenen behoren tot de groep van de tetraterpenen (bijv. B-caroteen uit wortel, en lycopeen, de rode kleurstof in tomaten). Tot de triterpenen (C30) behoren de steroiden (zoals bijv. ergosterol/ vitamine D2).
De diterpenen (C20) zijn ook bekend als de gibbereline zuren, hiervan zijn er meer dan 100 bekend. De gibbereline zuren functioneren als groei regulatoren (plantenhormonen) die onder andere de stengel groei, zaad rijping en het bloeien reguleren.
Mono- en sesqueterpenen vinden we ook terug in de etherische olie van een plant. Deze stoffen vallen op door hun geur. Ze zijn te vinden in diverse delen van een plant. Mono- en sesquiterpenen hebben vaak een biologische functie. Een voorbeeld van de functie van mono- en sequiterpenen is dat warmte deze stoffen laat verdampen waardoor zij een beschermende waas rond de plant vormen dat schadelijke insecten, bacteriën en schimmels op afstand houdt. Maar deze vluchtige stoffen kunnen ook dienen om juist gunstige insecten aan te trekken voor bijvoorbeeld de bestuiving. Een ander voorbeeld van een functie is dat een plant nadat hij wordt aangevallen door een insect een aantal vluchtige stoffen gaat aanmaken. Een natuurlijke vijand van het insect "ruikt" deze stoffen en gaat naar de plant om dit insect uit te schakelen. In dit voorbeeld functioneren deze terpenen als een soort "Roep om hulp!" stofje. De functies van deze terpenen kunnen nogal uiteenlopen per specifiek mono- of sequiterpeen.
De groep van de terpenen is de grootste groep plantenstoffen, er zijn inmiddels 36.000 verschillende structuren bekend. Ondanks de grote verschillen in hun structuur, zijn alle terpenen afkomstig van het molecuul isopentenyl difosfaat (IPP), dat uit vijf koolstof atomen bestaat.
Terpenen worden ingedeeld aan de hand van het aantal koolstofatomen als: hemiterpenen (vijf koolstofatomen, C5), monoterpenen (C10), sesquiterpenen (C15), diterpenen (C20), triterpenen (C30), tetraterpenen (C40) en polyterpenen (groter dan C40).
Rubber is een voorbeeld van een polyterpeen (groter dan C40). Carotenen behoren tot de groep van de tetraterpenen (bijv. B-caroteen uit wortel, en lycopeen, de rode kleurstof in tomaten). Tot de triterpenen (C30) behoren de steroiden (zoals bijv. ergosterol/ vitamine D2).
De diterpenen (C20) zijn ook bekend als de gibbereline zuren, hiervan zijn er meer dan 100 bekend. De gibbereline zuren functioneren als groei regulatoren (plantenhormonen) die onder andere de stengel groei, zaad rijping en het bloeien reguleren.
Mono- en sesqueterpenen vinden we ook terug in de etherische olie van een plant. Deze stoffen vallen op door hun geur. Ze zijn te vinden in diverse delen van een plant. Mono- en sesquiterpenen hebben vaak een biologische functie. Een voorbeeld van de functie van mono- en sequiterpenen is dat warmte deze stoffen laat verdampen waardoor zij een beschermende waas rond de plant vormen dat schadelijke insecten, bacteriën en schimmels op afstand houdt. Maar deze vluchtige stoffen kunnen ook dienen om juist gunstige insecten aan te trekken voor bijvoorbeeld de bestuiving. Een ander voorbeeld van een functie is dat een plant nadat hij wordt aangevallen door een insect een aantal vluchtige stoffen gaat aanmaken. Een natuurlijke vijand van het insect "ruikt" deze stoffen en gaat naar de plant om dit insect uit te schakelen. In dit voorbeeld functioneren deze terpenen als een soort "Roep om hulp!" stofje. De functies van deze terpenen kunnen nogal uiteenlopen per specifiek mono- of sequiterpeen.
Comment