Een spaarlamp is een in de jaren ’70 ontwikkeld type lamp die eind jaren 1980 op de markt kwam. De eerste generatie was in verhouding duur en had geen significant hoger rendement. De huidige (vierde) generatie spaarlampen is goedkoper te produceren en heeft een hogere efficiëntie. Spaarlampen zijn net zoals TL-lampen fluorescentielampen.
Algemene Info
Een spaarlamp is een opgevouwen TL die in een normale lampfitting past. Bij een spaarlamp gaat stroom door een buis die gevuld is met kwikdamp. Als een elektron uit die stroom tegen een kwikatoom botst, kan het daarbij een ander elektron uit zijn baan stoten. Bij het terugvallen van deze aangeslagen toestand naar de grondtoestand komt energie vrij in de vorm van ultraviolette straling.
De ultraviolette straling is onzichtbaar. Aan de binnenkant van de glaswand van een spaarlamp zit er daarom een laagje poeder dat verschillende fluorescenties vertoont, en daarmee de UV-straling omzet in warm wit licht.
Voordelen
* Lager energieverbruik: Uit een gewone spaarlamp komt 5 tot 6 keer meer licht per watt elektriciteit die je erin stopt. Een gloeilamp van 60W kun je dus vervangen door een spaarlamp van 11W.
* Langere levensduur: Een gloeilamp gaat zo’n 1000 tot 1500 branduren mee. Veel spaarlampen halen 6000 tot 10000 uur en sommige speciale duurdere uitvoeringen nog meer.
* Veel kleurvariaties in wit: door de samenstelling van het fluorescentiepoeder te veranderen, kunnen verschillende soorten wit verkregen worden, van roodachtig (“warm”) tot blauwachtig (“koud”), afhankelijk van de sfeer die men wil creëren. Er worden ook spaarlampen gemaakt zonder fluorescentiepoeder, die dus UV-licht uitstralen, dat gebruikt kan worden voor desinfectie.
Nadelen
Spaarlampen zijn efficiënter dan gloeilampen, maar hebben ook een aantal nadelige eigenschappen:
chemisch (kwik)
Spaarlampen bevatten kwikdamp, een zwaar metaal, dat terecht kan komen in het milieu en/of de voedselketen. Omdat de mens de laatste schakel van de voedselketen is, kan het aanwezige kwik een nadelig effect hebben op de volksgezondheid. Spaarlampen moeten daarom als ze kapot zijn worden verwerkt als klein chemisch afval.
Onder andere Philips en Osram werken aan spaarlampen waarin de kwikcomponent is vervangen door xenon. Spaarlampen op xenon-basis kunnen bij het gewone afval gedaan worden. Xenon, een edelgas, geleidt ook heel goed, al is de geleiding minder efficiënt dan bij kwikdamp. Hierdoor is meer energie nodig. Op milieutechnische gronden zal dan een afweging moeten worden gemaakt wat het zwaarste weegt. Een eveneens energiezuinig alternatief zonder kwikdamp of xenon is de ledlamp.
Andere nadelen
* Het licht van een spaarlamp wordt door veel mensen als onprettig ervaren. Dit komt doordat de fluorescerende laag van de spaarlamp slechts een smal spectrum aan kleuren kan opwekken. Men kan wel meerdere soorten fluorescerend materiaal gebruiken om natuurlijk licht zo goed mogelijk na te bootsen, maar dat maakt de lamp weer duurder.
* Spaarlampen zijn duur in aanschaf. Ze besparen gedurende hun levensduur echter een veelvoud van de aanschafprijs aan elektriciteit, en gaan veel langer mee dan gloeilampen. Een deel van de hogere prijs wordt veroorzaakt door EU-importheffingen ter bescherming van de Europese gloeilampindustrie. De Europese Unie heeft afgesproken deze importheffingen in oktober 2008 af te schaffen.
* Veel in- en uitschakelen verkort de levensduur aanzienlijk, evenals een korte brandduur. En met name de combinatie. Daardoor zijn de lampen minder geschikt voor bijvoorbeeld toiletverlichting.
* Spaarlampen met een hogere sterkte hebben een grotere lengte in vergelijking met de gloeilamp. Ze kunnen dus gewoonweg niet passen in een lamp waar een gloeilamp wel inpast.
* Bij sommige spaarlampen duurt het even voordat de lamp op volle sterkte brandt.
* Een spaarlamp creëert net als een TL-lamp en andere huishoudelijke apparaten een magnetisch veld. Dit magnetische veld wordt door sommige mensen als onprettig of irriterend ervaren. Een gloeilamp heeft nagenoeg verwaarloosbare magnetische en elektrische velden.
Kleurcodes
* 29 – warm wit
* 33 – neutraal wit
* 36 – kleur vergelijkbaar met flame gloeilamp
* 827 – extra warm wit (huiskamer warmtint)
* 830 – warm wit (winkel warmtint, kantoor)
* 840 – koel wit (winkel wit, kantoor)
* 865 – daglicht (daglicht wit)
* 930 – warm wit – breed spectrum (winkel warmtint, kantoor)
* 940 – koel wit – breed spectrum (winkel wit, kantoor)
* 950 – daglicht – breed spectrum
* 965 – daglicht – breed spectrum (daglicht wit)
Kleurtemperatuur Kelvin Mired
Extra warmwit < 2700 K 370 M
Warmwit 2900 – 3000 K 333- 345 M
Neutraal wit 4000 K 250 M
Koelwit > 5000 K 200 M
Algemene Info
Een spaarlamp is een opgevouwen TL die in een normale lampfitting past. Bij een spaarlamp gaat stroom door een buis die gevuld is met kwikdamp. Als een elektron uit die stroom tegen een kwikatoom botst, kan het daarbij een ander elektron uit zijn baan stoten. Bij het terugvallen van deze aangeslagen toestand naar de grondtoestand komt energie vrij in de vorm van ultraviolette straling.
De ultraviolette straling is onzichtbaar. Aan de binnenkant van de glaswand van een spaarlamp zit er daarom een laagje poeder dat verschillende fluorescenties vertoont, en daarmee de UV-straling omzet in warm wit licht.
Voordelen
* Lager energieverbruik: Uit een gewone spaarlamp komt 5 tot 6 keer meer licht per watt elektriciteit die je erin stopt. Een gloeilamp van 60W kun je dus vervangen door een spaarlamp van 11W.
* Langere levensduur: Een gloeilamp gaat zo’n 1000 tot 1500 branduren mee. Veel spaarlampen halen 6000 tot 10000 uur en sommige speciale duurdere uitvoeringen nog meer.
* Veel kleurvariaties in wit: door de samenstelling van het fluorescentiepoeder te veranderen, kunnen verschillende soorten wit verkregen worden, van roodachtig (“warm”) tot blauwachtig (“koud”), afhankelijk van de sfeer die men wil creëren. Er worden ook spaarlampen gemaakt zonder fluorescentiepoeder, die dus UV-licht uitstralen, dat gebruikt kan worden voor desinfectie.
Nadelen
Spaarlampen zijn efficiënter dan gloeilampen, maar hebben ook een aantal nadelige eigenschappen:
chemisch (kwik)
Spaarlampen bevatten kwikdamp, een zwaar metaal, dat terecht kan komen in het milieu en/of de voedselketen. Omdat de mens de laatste schakel van de voedselketen is, kan het aanwezige kwik een nadelig effect hebben op de volksgezondheid. Spaarlampen moeten daarom als ze kapot zijn worden verwerkt als klein chemisch afval.
Onder andere Philips en Osram werken aan spaarlampen waarin de kwikcomponent is vervangen door xenon. Spaarlampen op xenon-basis kunnen bij het gewone afval gedaan worden. Xenon, een edelgas, geleidt ook heel goed, al is de geleiding minder efficiënt dan bij kwikdamp. Hierdoor is meer energie nodig. Op milieutechnische gronden zal dan een afweging moeten worden gemaakt wat het zwaarste weegt. Een eveneens energiezuinig alternatief zonder kwikdamp of xenon is de ledlamp.
Andere nadelen
* Het licht van een spaarlamp wordt door veel mensen als onprettig ervaren. Dit komt doordat de fluorescerende laag van de spaarlamp slechts een smal spectrum aan kleuren kan opwekken. Men kan wel meerdere soorten fluorescerend materiaal gebruiken om natuurlijk licht zo goed mogelijk na te bootsen, maar dat maakt de lamp weer duurder.
* Spaarlampen zijn duur in aanschaf. Ze besparen gedurende hun levensduur echter een veelvoud van de aanschafprijs aan elektriciteit, en gaan veel langer mee dan gloeilampen. Een deel van de hogere prijs wordt veroorzaakt door EU-importheffingen ter bescherming van de Europese gloeilampindustrie. De Europese Unie heeft afgesproken deze importheffingen in oktober 2008 af te schaffen.
* Veel in- en uitschakelen verkort de levensduur aanzienlijk, evenals een korte brandduur. En met name de combinatie. Daardoor zijn de lampen minder geschikt voor bijvoorbeeld toiletverlichting.
* Spaarlampen met een hogere sterkte hebben een grotere lengte in vergelijking met de gloeilamp. Ze kunnen dus gewoonweg niet passen in een lamp waar een gloeilamp wel inpast.
* Bij sommige spaarlampen duurt het even voordat de lamp op volle sterkte brandt.
* Een spaarlamp creëert net als een TL-lamp en andere huishoudelijke apparaten een magnetisch veld. Dit magnetische veld wordt door sommige mensen als onprettig of irriterend ervaren. Een gloeilamp heeft nagenoeg verwaarloosbare magnetische en elektrische velden.
Kleurcodes
* 29 – warm wit
* 33 – neutraal wit
* 36 – kleur vergelijkbaar met flame gloeilamp
* 827 – extra warm wit (huiskamer warmtint)
* 830 – warm wit (winkel warmtint, kantoor)
* 840 – koel wit (winkel wit, kantoor)
* 865 – daglicht (daglicht wit)
* 930 – warm wit – breed spectrum (winkel warmtint, kantoor)
* 940 – koel wit – breed spectrum (winkel wit, kantoor)
* 950 – daglicht – breed spectrum
* 965 – daglicht – breed spectrum (daglicht wit)
Kleurtemperatuur Kelvin Mired
Extra warmwit < 2700 K 370 M
Warmwit 2900 – 3000 K 333- 345 M
Neutraal wit 4000 K 250 M
Koelwit > 5000 K 200 M
Comment