Welkom bezoeker

**moreweed** · 23 December 2012, 14:28

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

de 3e graads ASO-opleiding ? dehm, ik ben 2e graads ASO en ASO-fietsspecialist met oa de oorkonde "oneerdeelkundig oversteken", de aantekeningen "spiegelrammen","sleutelen doe je zo", "voorrang nemen nieuwe stijl" en een speciale vermelding vanwege meerdere gefingeerde ongelukken en daarbij horende uitkeringen verzekerings.

alle gekheid op een stokje : SUPER dat je de grijze massa wederom in beweging gaat zetten !

Ik zou niet weten wat dat ASO-spul van je is, maar studieboeken(NL) heb ik bij de vleet, evenals handige weblinks (al is meestal engels de voertaal). Het zou nuttig kunnen zijn eens uit te zoeken wat je precies moet weten van een en ander (welk nederlands niveau komt overeen met ASO-3?)

**Fruitboer** · 23 December 2012, 15:37

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

Ok op aanvraag van Moreweed meer gedetailleerde beschrijving van de leerstof en dergelijke in het verschiet... Alles komt er aan vak per vak. Reken op enkele uren werk om alles over te zetten, maar je gaat enorm veel leesvoer krijgen...

Dit bericht is samengevoegd wegens dubbelposting.

LEERPLAN: Aardrijkskunde

1. De kosmische ruimte

INHOUD
1.1. Onderzoek van het heelal en de aarde, structuur van het heelal
 De opbouw van het heelal en de plaats van de aarde in het heelal
1.2. Het zonnestelsel
 Samenstelling van het zonnestelsel
 De zon
 De planeten
 Andere hemellichamen in ons zonnestelsel
1.3. De aarde en de maan
 Aardrotatie: waarnemingen en bewijzen
Gevolgen van de aardrotatie
 Aardrevolutie: baan, seizoenen
 De maan: elementaire kenmerken
 De schijngestalten van de maan, relatie met de getijden
 Zoneclips- en maansverduistering

DOELSTELLINGEN
1.1. Onderzoek van het heelal en de aarde, structuur van het heelal
 Het gebruik van een aantal waarnemingssystemen (sterrenkijkers, radiotelescopen, satellietgebruik, teledetectie) bij de verkenning van de ruimte kunnen toelichten
 Aan de hand van beelden en schema’s de ligging van de aarde t.o.v. andere hemellichamen kunnen beschrijven
1.2. Het zonnestelsel
 De onderdelen van het zonnestelsel en hun samenhang kunnen beschrijven
 Aan de hand van foto’s, schema’s, schetsen, … de bouw, kenmerken, afstanden en afmetingen van de zon beschrijven
 De bewegingen van de planeten kunnen beschrijven
De eerste twee wetten van Kepler kennen en kunnen uitleggen
 Met behulp van beelden een algemene beschrijving (opbouw, ontstaan, bewegingen) van de andere hemellichamen in ons zonnestelsel (kometen, meteoren) kunnen geven
1.3. De aarde en de maan
 De rotatiebeweging van de aarde kunnen beschrijven en bewijzen. De gevolgen (afwisseling dag en nacht, tijdverschillen op aarde, afplatting, omwentelingssnelheid aan het aardoppervlak, afbuiging van winden) beschrijven en verklaren
 De revolutiebeweging van de aarde kunnen beschrijven en aantonen. De baan, de ongelijke duur van de seizoenen kunnen weergeven en verklaren
 Met behulp van kaarten en satellietfoto’s de elementaire kenmerken van de maan kunnen beschrijven: afmetingen, reliëf
 Met behulp van figuren de schijngestalten van de maan kunnen verklaren
Door middel van figuren de relatie tussen de schijngestalten en de getijden kunnen aantonen
 Met behulp van figuren de eclipsen en verduisteringen kunnen verklaren

2. Weer en klimaat

INHOUD
2.1. De opbouw van de atmosfeer
 De opbouw van de atmosfeer op basis van het temperatuurverloop
2.2. Temperatuurverschillen op aarde
 De temperatuurverdeling en -verschillen op aarde

2.3. Dynamiek van luchtmassa’s
 De algemene luchtdrukverdeling en de dynamiek van luchtmassa’s op aarde
 De grote windsystemen
2.4. Luchtvochtigheid en neerslag
 De neerslagverdeling op aarde
 Neerslagvormen
2.5. De weerkaart
 Een vereenvoudigde weerkaart lezen
Een weerbericht opstellen en interpreteren
2.6. De klimaatclassificatie
 Een klimaatclassificatie naar keuze van de kandidaat hanteren
2.7. Relatie tussen klimaatzones en natuurlijke vegetatie
 Klimaatzones en natuurlijke vegetatie op aarde

DOELSTELLINGEN
2.1. De opbouw van de atmosfeer
 De opbouw van de atmosfeer kunnen beschrijven op basis van het temperatuurverloop (troposfeer, stratosfeer, mesosfeer, thermosfeer)
2.2. Temperatuurverschillen op aarde
 Met behulp van cartografische en grafische voorstellingen de temperatuurverschillen op aarde kunnen analyseren en beschrijven
De temperatuurverschillen op aarde kunnen verklaren aan de hand van de beïnvloedende
factoren
2.3. .Dynamiek van luchtmassa’s
 Met behulp van cartografische en grafische voorstellingen de algemene luchtdrukverdeling over de aarde kunnen bespreken en verklaren
 Met behulp van cartografische en grafische voorstellingen grote windsystemen (b.v. passaten, moessons) kunnen situeren, hun kenmerken geven en verklaren
2.4. Luchtvochtigheid en neerslag
 Met behulp van cartografische en grafische voorstellingen de ruimtelijke neerslagverschillen op aarde weergeven en verklaren
 Neerslagvormen kennen en verklaren (regen, mist, dauw, ijzel, sneeuw, hagel)
2.5. De weerkaart
 Een weerkaart kunnen lezen en analyseren; met behulp van een eenvoudige weerkaart een weerbericht kunnen opstellen en interpreteren
2.6. De klimaatclassificatie
 Met behulp van een determineertabel klimaten classificeren a.h.v. klimatogrammen; classificatie en determineertabel te kiezen door de kandidaat.
2.7. Relatie tussen klimaatzones en natuurlijke vegetatie
 Met behulp van atlaskaarten, klimatogrammen, foto’s en beelden de relatie tussen klimaatkenmerken en de natuurlijke vegetatie kunnen illustreren

3. Structuur en vorm van de aardkorst

INHOUD
3.1. Geologie
 De algemene inwendige schilvormige structuur van de aarde
 De algemene samenstelling van de aardkorst
Onderscheid tussen oceanische en continentale korst
De voornaamste gesteentegroepen
 Verticale en horizontale bewegingen van de lithosfeer
De relatie met aardbevingen en vulkanisme weergeven
Het mechanisme van de platentektoniek
3.2. Geomorfologie en bodems
 Fysische, chemische en biologische verwering
 De invloed van stromend oppervlaktewater op het reliëf
 Kenmerken, ontstaan en het spreidingsbeeld van de bodems in België
 Relatie tussen bodemkwaliteit en bodemgebruik

DOELSTELLINGEN
3.1.Geologie
 De algemene inwendige schilvormige structuur van de aarde (korst/mantel/kern, discontinuïteitsvlakken, lithosfeer/ asthenosfeer/mesosfeer) kennen en kunnen weergeven met hun kenmerken (diepte, temperatuur- en drukverloop, aggregatietoestand)
 De algemene samenstelling van de aardkorst (chemische elementen) kunnen beschrijven en het onderscheid tussen oceanische en continentale korst kunnen aantonen
De verschillende gesteentegroepen (stollingsgesteenten, afzettingsgesteenten, metamorfe gesteenten) kennen, met voorbeelden
 Verticale (isostasie) en horizontale bewegingen (platentektoniek) van de lithosfeer kunnen beschrijven en verklaren en de relatie weergeven met aardbevingen en vulkanisme met behulp van atlaskaarten
Het mechanisme van de platentektoniek kunnen uitleggen en verklaren
3.2. Geomorfologie en bodems
 Soorten verwering (fysische, chemische, biologische), met voorbeelden, kunnen beschrijven en verklaren
 Op basis van beelden de invloed van stromend oppervlaktewater op het reliëf (rivierwerking: erosie, transport, sedimentatie, hellingserosie) kunnen herkennen, beschrijven en verklaren
 Met behulp van foto’s en atlaskaarten de kenmerken, het ontstaan en het spreidingsbeeld van de bodemsoorten in België beschrijven en verklaren
 De relatie tussen bodemkwaliteit en bodemgebruik kunnen aantonen aan de hand van concrete voorbeelden

4 Draagkracht van de aarde en mondiale verschuivingen

INHOUD4.1 Draagkracht van de aarde
 Belang en invloed van voedsel-, energiebehoeften en milieuproblemen op mens en economie
4.2 Mondiale verschuivingen
 Globalisering en migraties

DOELSTELLINGEN4.1 Draagkracht van de aarde
 De wereldvoedselbehoeften in relatie tot bevolkingsevolutie, welvaartsniveau, natuurlijke omgeving, wereldhandel
 De toenemende wereldenergiebehoeften en wereldgrondstoffenbehoeften in relatie tot bevolkingsevolutie, welvaartsniveau, natuurlijke omgeving, wereldhandel
 Oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen van milieuproblemen( bv. lawaaihinder, bodemdegradatie, waterverontreiniging, luchtverontreiniging ... )
 Duurzame ontwikkeling: waarom, beleid, gedragswijziging
 Naar keuze: ecologische voetafdruk, wereldgezondheid ( HIV-AIDS), hongersnood, regionale oorlogssituaties en mensenrechten
4.2 Mondiale verschuivingen
 Globalisering: voorbeelden, factoren die de globalisering sturen, positieve en negatieve gevolgen van de globalisering
 Internationale migraties: Soorten migraties, push- en pull factoren, gevolgen van de migraties
Eindtermen(wat moet je kennen en kunnen op het einde van dit vak?)

KENNIS
1 een verscheidenheid aan ruimtelijke wetenschappen bij naam noemen en verbinden met allerlei beroepen en met onderzoeksdomeinen;
2 met een voorbeeld aangeven dat een afbeelding of een kaartvoorstelling een gecodeerde voorstelling is van de werkelijkheid;
3 met een toepassing van GIS de betekenis ervan voor de samenleving illustreren;
4 bewegingen in het zonnestelsel en de gevolgen ervan op aarde aangeven;
5 met een toepassing uit het ruimteonderzoek het maatschappelijk nut ervan illustreren;
6 weer en klimaat in verband brengen met de opbouw van en met processen in de atmosfeer;
7 de invloed van menselijke activiteiten op het milieu zoals: broeikaseffect, natuurrampen, zure regen, waterbeheersing, bodemdegradatie en –verbetering met voorbeelden illustreren;
8 de geofysische opbouw van de aarde en de platentektoniek beschrijven en gevolgen ervan zoals: de ligging van oceanen en continenten, vulkanisme en aardbevingen en bepaalde klimaatsveranderingen verklaren;
9 eenvoudige reliëfvormen op een samenhangende manier in verband brengen met lithologische kenmerken, geologische structuren en geomorfologische processen;
10 productie en consumptie van voedsel en hulpbronnen in relatie brengen met demografische evolutie en welvaartsniveau in het kader van een duurzame ontwikkeling;
11 zowel verschuivingen van industrie of tertiaire activiteiten als demografische migraties met voorbeelden illustreren en dit in verband brengen met sociaal-economische of politieke factoren;
12 stad, platteland, verstedelijking en mobiliteit morfologisch en functioneel typeren en verklaren;
13 met voorbeelden het belang van instrumenten van ruimtelijke planning en milieubeleid toelichten;
14 met voorbeelden de erfgoed- of natuurwaarde van landschapselementen uit het verleden omschrijven en hun huidig belang duiden;
15 het belang duiden van natuurlijke en sociaal-economische componenten voor de ruimtelijke planning.
Vaardigheden
16 aardrijkskundige gegevens opzoeken, ordenen en op eenvoudige manier verwerken, gebruik makend van beschikbare, hedendaagse informatiebronnen en –technieken;
17 een kaartvoorstelling kiezen in functie van het gebruik;
18 een standplaats op aarde bepalen door middel van beschikbare, hedendaagse technieken en methodes;
19 het ontstaan en de structuur van het heelal samenhangend verwoorden aan de hand van een aantal astronomische begrippen;
20 een West-Europese weerkaart lezen;
21 een weersituatie inschatten door rekening te houden met weerkaarten en –berichten;
22 een klimaat interpreteren aan de hand van temperatuur neerslag en algemene luchtcirculatie;
23 belangrijke geologische gebeurtenissen, klimaatsveranderingen en de biologische evolutie situeren op de geologische tijdsschaal;
24 vereenvoudigde geologische en bodemkaarten lezen;
25 een landschap analyseren, de elementen ordenen tot een structuur en hieruit de eigenheid van het landschap bepalen;
26 voorstellen aanbrengen voor het ruimtegebruik in het kader van duurzame ontwikkeling.

Attitudes
27 zijn kritisch tegenover aangeboden informatie zoals die m.b.t. ontwikkelings-, welvaarts- en milieuproblemen;
28 zien mogelijkheden om op een positieve manier te participeren in beleidsbeslissingen inzake milieu en ruimtelijke ordening;
29 zijn bereid om lokale problemen van milieu en samenleving in een globale context te plaatsen;
30 hebben aandacht voor de waarde van natuurlijke en culturele landschappen;
31 zijn zich bewust van de plaats van de mens in het heelal.

Bibliografie / studiemateriaal / lectuurlijst (welke handboeken kun je gebruiken om de leerinhouden te studeren?)
Terranova

D. Coolsaet, e.a.
Deel 5 - De wereld in lagen, ISBN 90 455 1227 0
Deel 6 - De wereld in sferen, ISBN 90 455 1517 2
Uitgeverij De Boeck

Geo
G. David e.a.
Geo 5/6 - ISBN 90 301 8194 x
Geo 5/6 - Wetenschappen, ISBN 90 301 7998 8
Uitgeverij Wolters Plantyn

Wereldvisie
E.Van Hecke, e.a.
5/6 Infoboek (incl. cd-rom) ASO Niet-Wetenschappen,ISBN 90 289 3181 3
5/6 Infoboek (incl. cd-rom) ASO Wetenschappen, ISBN 90 289 3393 x
Uitgeverij Pelckmans

Geogenie
R. Neyt, e.a.
ASO 5 & 6 ISBN 90 455 1180 0
ASO Wetenschappen 5 & 6, ISBN 90 455 1857 0
Uitgeverij De Boeck

AANVULLENDE INFORMATIE (deels oude uitgaven)

Terra
D. Coolsaet, e.a.
Deel 3 - De Europese Ruimte, 1e druk 1992, ISBN 90 260 3378 8
Deel 5 - De Wereld in Lagen, 1e druk 1995, ISBN 90 260 3466 0
Deel 6 - De Wereld in Sferen, 1e druk 1998, ISBN 90 260 3551 9
Uitgeverij De Boeck (De Sikkel)

Terranova
D. Coolsaet, e.a.
Deel 2 - ISBN 90 260 3611 6
Deel 3 - ISBN 90 455 2250 0
Deel 4 - ISBN 90 260 3703 1
Uitgeverij De Boeck
Standaard Aardrijkskunde
R.Neyt, e.a.
Standaard Aardrijkskunde 2 - Leefmilieus in Europa, ISBN 90 02 17134 6
Standaard Aardrijkskunde 3 - Leefmilieus in Afrika, Azië en Australië ISBN 90 02 16799 7
Standaard Aardrijkskunde 4 - Rusland, het GOS en Amerika, ISBN 90-02-16877-2
Standaard Aardrijkskunde 5, ISBN 90 02 17015 7
Standaard Aardrijkskunde 6, ISBN 90 02 17088 2
Standaard Aardrijkskunde Vademecum, ISBN 90 02 17048 3
Uitgeverij De Boeck (Standaard Educatieve Uitgeverij)

Geo
G. David e.a.
Geo 2 - Europa
Geo 3 - Afrika, Azië en Australië, ISBN 90 301 6695 9
Geo 4 - GOS en Amerika, ISBN 90 301 7546 x
Uitgeverij Wolters Plantyn

Wereldvisie
E. Van Hecke, e.a.
Wereldvisie 3 infoboek - Leefruimten buiten Europa
Wereldvisie 4 infoboek - Leefruimten buiten Europa, ISBN 90 289 2621 6
Uitgeverij Pelckmans
Algemene Aardrijkskunde
M. Goossens, e.a.
Algemene Aardrijkskunde 5, ISBN 90 289 1796 9
Algemene Aardrijkskunde 6, ISBN 90 289 1929 5
Uitgeverij Pelckmans

Wereldbeeld
M. De Roeck, e.a.
Deel 3 - De leefruimte buiten Europa: Afrika, Azië en Australië, ISBN 006 196 200
Deel 4 - De leefruimte buiten Europa: het GOS en Amerika, ISBN 006 204 200
Uitgeverij Van In

Visie
P. Boux, e.a.
Deel 2: De Europese Leefruimte ISBN 90 289 2175 5
Uitgeverij Pelckmans

Taken-Aardrijkskunde
C. Debulpaep e.a.
Deel 3bis - Kosmografie, ISBN 006 209 000
Deel 4 - België in de Europese Gemeenschap, ISBN 006 210 000
Deel 5 - Sociale Geografie, ISBN 006 211 100
Deel 6 - Sociale Geografie, ISBN 006 213 000
Deel 5 - Fysische bouwstenen voor de mens, ISBN 006 212 100
Deel 6 - Fysische bouwstenen voor de mens, ISBN 006 214 100
Uitgeverij Van In

Meridiaan
Delen 1, 2, 3 en 4
Uitgeverij Plantijn (Novum)
Globaal
Delen 1, 2, 3 en 4
Uitgeverij Van In

Geogenie
Leerboek 3 & 4, ISBN 90 455 0524 x
Uitgeverij De Boeck

Aspecten van weer en klimaat
Europlanetarium, ISBN 90 74603 02 5
Kattevennen, Genk

Kosmografie
Europlanetarium, ISBN 90 74603 04 1
Kattevennen, Genk

Nieuwe klimaat- en vegetatieclassificatie voor het Vlaamse onderwijs
ISBN 90 02 17485 3
Uitgeverij De Boeck
ATLASSEN
Plantyn Algemene Wereldatlas, ISBN 90 301 9562 2
Uitgeverij Plantyn

De Boeck Atlas Mens en Aarde (uitgebreide versie), ISBN 90 455 2022 2
Uitgeverij De Boeck

Standaard Atlas Mens en Aarde, ISBN 90-02-17033-5
Uitgeverij De Boeck (Standaard Educatieve Uitgeverij)

Wolters Algemene Wereldatlas, ISBN 90 301 8131 1
Uitgeverij Wolters Plantyn

Dit bericht is samengevoegd wegens dubbelposting.

BIOLOGIE Leerinhouden

1. Gezondheid
- De kandidaat dient de aspecten van een evenwichtige voeding te kunnen aangeven.
1.1 Evenwichtige voeding
1.2 Gezonde levenswijze
1.3 Roken
1.4 Biosociaal probleem :
1.4.1 IVF
1.4.2 Onvruchtbaarheid: mogelijke oorzaken met eventuele oplossingen 1.4.3 SOA 1.4.4 Stamcellen
- De kandidaat dient aspecten van een gezonde levenswijze te kunnen geven.
- De kandidaat kan de voornaamste voedingsfouten aangeven in Vlaanderen en de nadelige gevolgen hiervan.
- De kandidaat kan op een wetenschappelijke wijze motiveren waarom roken de gezondheid schaadt.
-De kandidaat dient te weten wat een biosociaal probleem wetenschappelijk inhoudt en dient naast het biologische aspect de maatschappelijke impact te kunnen bespreken.
-De kandidaat kan een gefundeerde eigen visie op het probleem geven.

2. Celleer
2.1 Lichtmicroscopische en elektronenmicroscopische bouw
2.2 Celorganellen
- De kandidaat kan een schema tekenen van een cel microscopisch bekeken en er de voornaamste delen op aanduiden en benoemen: kern, cytoplasma, celmembraan, protoplasma, vacuole, plastiden, celwand.
- De kandidaat kan de voornaamste celorganellen benoemen, ze op een elektronenmicroscopische foto aanduiden en van deze organellen bouw en enkele functies aangeven. Volgende organellen moeten gekend zijn: kern, ER, golgi-apparaat, mitochondriën, lysosomen, celmembraan., centriolen, vacuole, plastiden, ribosomen. De kandidaat kan eventueel het verband aangeven tussen bouw en functie(s).
- De kandidaat kan de bouw van de kern in detail beschrijven evenals de bouw van een chromosoom. Hij/zij kan het verschil aangeven tussen chromosoom, chromatine en chromatide. Hij/zij kan aangeven wat homologe chromosomen zijn.
- De kandidaat kan de verschillen aangeven tussen een plantencel en een dierlijke cel.
- De kandidaat kan organellen aanduiden op foto’s en schema’s en op een bestaand microscopisch preparaat cellen en weefsels onderscheiden.
2.3 Stoffen in de cel en celmetabolisme
Water en mineralen, sachariden,
-De kandidaat moet het verband kunnen leggen tussen de celorganellen en hun rol in de stofwisselingsreacties zowel bij planten als bij dieren.
-De kandidaat moet een schema kunnen opstellen en uitleggen van de celstofwisseling en de relatie tussen de verschillende processen kunnen toelichten
-De kandidaat moet tevens die processen kunnen uitleggen.
-Verband kern, ribosomen en eiwitsynthese kunnen uitleggen.
-De kandidaat dient tevens het belang van de eiwitsynthese te kunnen illustreren aan de hand van een duidelijk gekozen voorbeeld ( bijvoorbeeld de stofwisseling van fenylalanine- belang enzymen)
-Verband mitochondriën en celademhaling met vorming ATP kunnen uitleggen-
-Verband chloroplasten en fotosynthese kunnen uitleggen.
-Verband membraan en opname en afgifte van stoffen ( stofwisseling tussen cellen en milieu:actief en passief transport, exocytose en endocytose).
-Verband lysosomen en enzymen.
-Verband centriolen en celdeling.
-Verband vacuole en turgor.
- De kandidaat kan sachariden, lipiden en proteïnen situeren in enkele levensmiddelen.
- De kandidaat kan aantonen dat biologie en chemie nodig zijn voor een voedingsdeskundige.
2.4 Celdelingen
Mitose
Meïose
Celcyclus
- De kandidaat kent:
-De soorten celdelingen -Het resultaat van mitose en meiose -Verloop van de delingen -Het belang van mitose en meiose -De verschillen tussen beide delingen -Concrete voorbeelden waar mitose en meiose optreedt en kan de delingen situeren in het lichaam van de mens.
- De kandidaat kan de begrippen diploïd en haploïd uitleggen en toepassen.
3. Voortplanting bij de mens
3.1 Geslachtskenmerken
- De kandidaat kent het verschil tussen primaire, secundaire en tertiaire geslachtskenmerken.
- De kandidaat kan op een schets de voortplantingsorganen van de mens aanduiden en benoemen.
- De kandidaat kan van alle primaire geslachtskenmerken van man en vrouw (eierstokken, eileider, baarmoeder, vagina, klieren Bartholin, clitoris, schaamlippen, teelbal, bijbal, prostaat, zaadblaasje, zaadleider, klieren van Cowper, penis), de bouw en de functie aangeven.
- De kandidaat kan aangeven waar de vrouwelijke en de mannelijke geslachtshormonen worden gemaakt, de naam en de werking van deze hormonen en kan uitleggen wat een hormoon is.
3.2 Gametogenese en menstruatiecyclus
- De kandidaat kan de menstruatiecyclus uitleggen en aangeven wanneer de vrouw vruchtbaar is op basis van de cyclus.
- De kandidaat kent de belangrijkste hormonen die bij man en vrouw een rol spelen bij de regeling van de seksualiteit.
- De kandidaat kan aan de hand van een zelfgemaakt schema de hormonale regeling van de menstruatiecyclus uitleggen en het begrip terugkoppeling verklaren. De kandidaat kan hierbij ook het verband leggen met de werking van hormonale anticonceptie pillen. (Combinatiepillen, minipil, anticonceptiering..).
- De kandidaat kan het verband leggen tussen de gametogenese (zowel bij de man als de vrouw)en de meiose en mitose. De kandidaat kan de rol van de hormonen hierin toelichten.

3.3 Regeling van de vruchtbaarheid
- De kandidaat kan de natuurlijke methoden van anticonceptie uitleggen (zowel principe als gebruikswijze) en weet iets over hun betrouwbaarheid.
- De kandidaat kan tevens de natuurlijke methoden op die wijze hanteren dat hij inzicht heeft in hoe wel zwanger geraken: toepassen van kalender- en temperatuursmethode en slijmmethode om eisprong te bepalen.
- De kandidaat kent de verschillende hormonale anticonceptiemethoden en hun principe: combinatiepillen (diverse soorten), minipil, hormonenspiraaltje, prikpil, morning-after pil, pleisterpil, anticonceptiering, hormonenspiraaltje,...
- De kandidaat kent de mechanische methoden en hun principe.
- De kandidaat weet welke anticonceptiemethode bescherming biedt tegen geslachtsziekten.
- De kandidaat kent het principe van sterilisatie zowel bij man als bij vrouw

3.4. Bevruchting, embryonale ontwikkeling en geboorte
-De kandidaat kan de verschillende gebeurtenissen die optreden bij de bevruchting aangeven en deze in verband brengen met de bouw van zaadcel en eicel.
- De kandidaat kan op een globaal schema van eierstok, eileider en baarmoeder de ontwikkeling aangeven van een bevruchte eicel tot en met de innesteling in de baarmoeder.
- De kandidaat kan hierbij o.a. volgende begrippen uitleggen: bevruchting, schorsreactie, blastomeren, morula, blastula, trofoblast, kiemknop, innesteling, kiembladvorming, ontwikkeling vruchtvliezen, placenta, dooierzak, chorion, amnion, amnionholte....
- De kandidaat kan een schema tekenen van de blastula en er de delen kiemknop en trofoblast op aanduiden.
.
-De kandidaat kan het begrip differentiatie uitleggen en kan aangeven waar in de embryonale ontwikkeling de eerste differentiatie plaatsvindt. Hij/zij kan de betekenis van de drie kiembladen (ectoderm, entoderm en mesoderm) aangeven en deze kiembladen situeren op een schema van een embryonaal stadium.
- De kandidaat kent de functie van placenta, vruchtwater, vruchtvliezen.
Derde graad aso: Wetenschappelijke richtingen
Maart 2012 Biologie W 10
-De kandidaat kent de hormonale wijzigingen die optreden tijdens de zwangerschap en voor en na geboorte ( lactatie).
- De kandidaat kan het ontstaan van meerlingen verklaren.
4. Moleculaire genetica
4.1 DNA en RNA
- De kandidaat kan de bouw van DNA en RNA uitleggen.
- De kandidaat kan de verklaring geven van de afkortingen DNA en RNA en kan het verband met de structuur verklaren.
- De kandidaat kan de verschillende soorten RNA opnoemen en de functie/betekenis ervan verduidelijken.
- De kandidaat kent de begrippen nucleotide, polynucleotide, fosfaatgroep, suiker, organische base, waterstofbrug.
Derde graad aso: Wetenschappelijke richtingen
Maart 2012 Biologie W 11
4.2 DNA-replicatie
- De kandidaat kan aan de hand van een schema de DNA replicatie uitleggen.
- De kandidaat kan het belang van DNA-replicatie aangeven.
- De kandidaat kan de DNA-replicatie situeren in de celcyclus.
4.3 Eiwitsynthese
- De kandidaat kan de begrippen translatie en transcriptie omschrijven en uitleggen.
- De kandidaat kan de bouw van eiwitten verklaren vanuit de genetische code en het begrip “genexpressie” illustreren.
-De kandidaat kan oefeningen maken op de eiwitsynthese.
-De kandidaat kan de chemische samenstelling van het eiwit geven. De kandidaat kan de specifieke bouw van eiwitten uitleggen (primaire, secundaire, tertiaire, quaternaire structuur)
- De kandidaat kan verantwoorden dat eiwitten de basis vormen van de structurele bouw en van het fysiologische functioneren van een organisme.
- De kandidaat weet dat enzymen eiwitten zijn en dat ze aan de basis liggen van alle reacties in een levende cel.
5. Erfelijkheid
5.1 Begrippen: homozygoot, heterozygoot, allel, locus, dominant en recessief, codominant en intermediair, chromosoom, gen, multiple allelen, genotype, fenotype.
- De kandidaat kan de begrippen homozygoot, heterozygoot, allel, gen, locus, dominant, recessief, codominant, intermediair, multiple allelen, genotype, fenotype uitleggen.
- De kandidaat kan aan de hand van voorbeelden aangeven dat sommige kenmerken enkel door het genotype worden bepaald, de meeste door genotype en milieu.
5.2 Werk van Mendel uitleggen en verklaren
- De kandidaat kan het werk van Mendel uitleggen.
- De kandidaat kan uitleggen waarom Mendel erwtenplanten gebruikte.
- De kandidaat kan uitleggen hoe men iets over menselijke erfelijkheid kan te weten komen.
5.3 Monohybride en dihybride kruisingen
- De kandidaat kan een voorbeeld geven van een monohybride kruising en aan de hand van dit voorbeeld de Mendelwetten afleiden.
- De kandidaat kan een voorbeeld geven van een dihybride kruising en aan de hand van dit voorbeeld de onafhankelijkheidswet afleiden.
- De kandidaat kan de Mendelwetten formuleren.
- De kandidaat kan uitleggen wat het begrip raszuiver betekent en waarom het belangrijk was dat Mendel met raszuivere organismen werkte.
- De kandidaat kan oefeningen maken op kruisingen.
5.4 Verdere erfelijkheidsbegrippen: gekoppelde genen, geslachtsgebonden genen, multiple allelen, genenkaarten, overkruising
-De kandidaat kan uitleggen wat gekoppelde genen zijn en hoe deze overerven; hij/zij kan in dit verband uitleggen wat overkruising is en hoe genenkaarten tot stand komen.
- De kandidaat kan uitleggen hoe het geslacht bepaald wordt.
- De kandidaat kan uitleggen hoe geslachtsgebonden kenmerken overerven en kan er een aantal voorbeelden van geven
- De kandidaat kan erfelijkheidswetten toepassen door het oplossen van denkvragen die handelen over reële voorbeelden van overerving, waaronder ook voorbeelden bij de mens.
- De kandidaat kan voorbeelden geven van geslachtsgebonden kenmerken en kan uitleggen hoe deze worden doorgegeven. Men kent hierbij begrippen als drager zijn. Men kan het verschil geven tussen het X en het Y chromosoom en men kan een mogelijk denkpatroon geven waarom bepaalde ziekten meer bij man als bij de vrouw voor komt.
- De kandidaat kan de erfelijkheid van de bloedgroepen uitleggen (ABO en rhesus) en kent begrip multiple allelen.
De kandidaat kan het werk van Morgan i.v.m. gekoppelde genen uitleggen.
-De kandidaat kan begrippen letale allelen, multiple allelen, polygenie en drempelpolygenie uitleggen en met een voorbeeld verklaren.
- De kandidaat kan de begrippen genenpool, genfrequentie, heterozygote drager uitleggen.
-De kandidaat kent de wet van Hardy Weinberg .
-De kandidaat kan de leerstof genetica toepassen en er oefeningen op maken.
De kandidaat kan oefeningen maken bij het onderwerp populatiegenetica.
5.5 Mutaties
- De kandidaat kan de verschillende soorten mutaties geven (genoom-, chromosoom-, genmutaties) en deze uitleggen met een voorbeeld.
- De kandidaat kan volgende mutaties uitleggen: syndroom van Down, syndroom van Turner, Klinefeltersyndroom, cri-du-chat-syndroom.
- De kandidaat kent het verschil tussen een mutatie en een modificatie.
- De kandidaat kan oorzaken geven van mutaties.
-De kandidaat kan de eventuele fout die optreedt bij een mutatie uitleggen.
- De kandidaat kan mutaites in verband brengen met het gevolg op het functioneren van eiwitten.
- De kandidaat kan een karyotype interpreteren.
6. Biotechnologie
6.1 Natuurlijke genoverdracht
6.2 Transgene organismen
6.3 Recombinant DNA
-Het bestaan van een natuurlijke genoverdracht
illustreren en aan de hand hiervan aantonen hoe
de kennis van deze natuurlijke genoverdracht de
weg naar kunstmatig genetisch gemodificeerde organismen geopend heeft.
-Toepassingen van genetische manipulatie en het
ontstaan van transgene organismen met twee
voorbeelden illustreren.
-De kandidaat kan aan de hand van een voorbeeld uitleggen dat de mens door ingrijpen op niveau van het DNA genetische eigenschappen wijzigt.
-De kandidaat kan het maatschappelijk aspect van genetische manipulatie aangeven en heeft er een gefundeerde visie over.
-Het bestaan van een natuurlijke genoverdracht
illustreren en aan de hand hiervan aantonen hoe
de kennis van deze natuurlijke genoverdracht de
weg naar kunstmatig genetisch gemodificeerde organismen geopend heeft.
7. Evolutieleer
7.1 Aanwijzingen voor evolutie
- De kandidaat kan vanuit diverse wetenschappelijke disciplines (paleontologie, anatomie, embryologie, biochemie..) argumenten geven voor evolutie.
- De kandidaat kan enkele belangrijke fossielen opnoemen en hun belang uitleggen.
- De kandidaat kan enkele methoden aangeven om de ouderdom van een fossiel te bepalen.
7.2 Evolutietheorieën
7.3 Mijlpalen in evolutie
- De kandidaat kan de evolutietheorieën van De Lamarck en Darwin en de huidige evolutietheorie uitleggen en er kritiek op leveren vanuit wetenschappelijk oogpunt.
- De kandidaat kan met het voorbeeld van de evolutietheorie verduidelijken hoe de genese en de acceptatie van nieuwe theorieën verlopen.
- De kandidaat kan uitleggen welke rol mutatie, isolatie, adaptatie, genetische drift, toevallige gebeurtenissen en selectie kunnen gespeeld hebben in het evolutiegebeuren. -De kandidaat kan de endosymbiontentheorie uitleggen
-De kandidaat kan volgende mijlpalen bespreken:
-Ontstaan leven
-Ontstaan van eukaryote cellen
-Ontstaan planten en dieren
-Het optreden van geslachtelijke voortplanting naast ongeslachtelijke en de rol van genetische recombinatie bij geslachtelijke voortplanting bij het tot stand komen van gevarieerde populaties.
-De overgang van eencellig, naar kolonievormend en gedifferentieerd meercellig.
-Onafhankelijkheid tav het milieu: warmbloedigen naast koudbloedigen en overgang water naar land
7.4 Evolutie van de mens
- De kandidaat kan de biologische evolutie van de mens toelichten.
- De kandidaat kan enkele belangrijke anatomische en gedragsmatige verschillen en gelijkenissen tussen mensen en mensapen opsommen.
- De kandidaat weet dat Afrika de bakermat van de mens wordt genoemd.
- De kandidaat kan de evolutie van de mens, op een gegeven schema langs een tijdlijn, bespreken.

HANDBOEKEN:
BIOgenie 5.2 en 6.2 Uitgeverij De Boeck

BIO NATUURLIJK 5-6 Denecker, A. Quaghebeur.. uitgeverij Wolters Plantijn (wetenschappelijke richtingen).

Bio voor jou leerboek 5+6 Schuermans, Asperges,.. Uitg Van In (wetenschappelijke richtingen).

Dit bericht is samengevoegd wegens dubbelposting.

Geef me een pm als je denkt dat je kan helpen, dit geeft toch al een beeld van het niveau. ASO is het algemeen onderwijs hier in België, je hebt ook TSO (Technish) e, BSO (beroeps), je hebt ook KSO (denk dan aan artistieke richtingen) en wss vergeet ik er dan nog een deel. Kan ik je ook gewoon de pdf's doorsturen.

**LR2** · 23 December 2012, 17:20

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

Ik wou zeggen, het merendeel van de stof is basis vwo/havo middelbare school. Je kunt eens een thuisstudie bellen met de vraag of ze een complete cursus hebben. In NL wel. Vaak voor zo'n 150 euro per maand, in de avonduren. Je krijgt daar examens en bewijzen van, en het zijn erkende opleidingen. Denk aan vavo, nha, nti etc. De meeste universiteiten lenen trouwens voor een klein prijsje boeken uit. Ook kun je eens kijken naar de khan universiteit. Dat is een open-source internet databank waarbij je jezelf kunt onderwijzen in zo ongeveer ieder vak. Een van de beste initiatieven van de afgelopen 100 jaar in mijn optiek. Je moet wel goed engels kunnen, maar met de basis en een woordenboek kom je al heel ver.
Succes!

**moreweed** · 23 December 2012, 21:24

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

hell yeah : Khan Rox !

wat een lijst zeg corsaxx ! het Luzac is een instelling hier in den lande die zich hier ook mee bezig houdt > prive onderwijs voorbereidend op vervolgstudie. Maar daar ben jij natuurlijk niet mee geholpen...ik begrijp dat je een soort toelatingsexamen gaat doen en daar helemaal zelf de voorbereiding van gaat aanpakken ? Stoer, maar best een opgave !

anyway, ik duik de multidimensionale boekenkast eens in, wie weet wat daar zoal uit komt rollen (en wanneer ik de uitgang weer heb teruggevonden)

**beowulf** · 23 December 2012, 21:37

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

Ik denk toch dat hij zich moet richten op Vlamingen ipv Nederlanders. En vooral als je via de examencommissie gaat, en al zeker in een richting wetenschappen wiskunde. Hier is dat één van de zwaardere richtingen in het middelbaar onderwijs. Ik kan u helaas niet verder helpen, ik deed de Latijnse en had 2 uurkes wiskunde en amper wetenschappen. Je zou eens wat leerkrachten kunnen aanspreken of scholen, maar verwacht niet dat dat via deze site gaat. Die zullen daar nooit openlijk voor kunnen/mogen/willen uitkomen.

**moreweed** · 23 December 2012, 21:44

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

in hoeverre is vlaamse wiskunde anders dan nederlandse... ?

Je hebt wel een punt denk ik Beo, anders is corsaxx straks meer bezig met de juiste info te selecteren dan met het daadwerkelijk leren zelf

**beowulf** · 23 December 2012, 22:59

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

Zwaarder leerplan.

Ik zou gewoon eens een secretariaat binnenstappen van eender welke aso school en is informeren wat ze voor u kunnen doen.

**Ganjax** · 23 December 2012, 23:03

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

......

**moreweed** · 23 December 2012, 23:21

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

dan bij deze het aanbod voor bijles in de vakken aardrijkskunde, wiskunde, fysica(natuurkunde in NL), chemie (scheikunde in NL), biologie en engels > 0,3gr/uur

~oeps, da's dan natuurlijk handel

**Fruitboer** · 24 December 2012, 00:13

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

0.3g/u??? komt dus neer op 1€/u, besef jij wel wat je net voor gesteld hebt?
Zo slecht betaald in het onderwijs....

Het is inderdaad na de richtingen met Latijn een der zwaarste richtingen van het algemeen onderwijs. Wil daarna iets richting Bio - engineering ofzo gaan doen. Daar ben ik nog geen 100% uit...

**moreweed** · 24 December 2012, 09:06

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

het gaat niet om er wat voor terug te krijgen Corsaxx, het gaat erom dat kennis verspreid dient te worden, zoveel en zo goedkoop als dat maar enigszins mogelijk is.

Ik zou dus de vraag andersom stellen : waarom kan je met wat goeie wil en een enthousiast hoofd op veel plekken gratis kwalitatief hoogstaande informatie en leermaterialen vinden terwijl je via de officiele weg helemaal leeggeplukt wordt ?
En : Onderwijs loopt in veel gevallen ontzettend achter op wat we weten vanuit psychologische/sociale en biomedische studies. Mindmappen ? nooit gezien in het onderwijs. Snellezen ? zou verdorie verplichte kost moeten zijn nu (en misschien wel DE oplossing tegen dyslexiespectrumdingen). Fatsoenlijk geheugengebruik aanleren ipv kennis aanbieden en een ongetrainde student/scholier het vervolgens zelf maar laten uitzoeken... echt, het onderwijs laat iedereen elke keer weer het wiel opnieuw uitvinden helaas, en men moet daar nog serieus voor in de knip duiken ook.

In mijn ideale wereldje is onderwijs gratis, en krijgen ouders en groothoofdigen de kans dat zo wijd mogelijk toe te passen.

**Fruitboer** · 8 January 2013, 23:03

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

Ondertussen een groot deel leerstof verworven door de boeken te huren van een school. Slechts enkele moet ik nog vinden...

Biologie - Fysica - Wiskunde van het 5de jaar. Voor de rest heb ik alle handboeken liggen.

**moreweed** · 8 January 2013, 23:20

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

als je engels goed kan verstaan zou ik voor de wiskunde www.khanacademy.org eens bezoeken. Accountje maken, filmpjes kijken en -vooral- de HELE set oefeningen eens maken. Verfrissend wel

**Fruitboer** · 8 January 2013, 23:27

Re: STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

Bedankt Moreweed, ben eens gaan kijken en lijkt me inderdaad de moeite!!!!

Welkom bezoeker

Mededeling

STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

STUDEREN: Handboeken 3de graad ASO - onderwijs

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment

Comment